نام احمدرضا احمدي نويسنده‌ي ايراني در فهرست پنج نويسنده‌ي برتر جهاني براي دريافت جايزه‌ي جهاني هانس كريستين اندرسن 2010قرار گرفت.

به گزارش خبرگزاري دانشجويان ايران (ايسنا) از ميان اسامي پنج نويسنده و پنج تصوير‌گر انتخاب شده از ميان 55 كانديداي جهاني براي دريافت جايزه‌ي هانس كريستين اندرسن نام احمدرضا احمدي از ايران ديده مي‌شود.

برنده‌ي نهايي اين دوره ،23 مارچ (يك هفته ديگر)در نمايشگاه كتاب كودك بولونيا مشخص خواهد شد.

احمدرضا احمدي از ايران، ديويد آلموند از انگليس، بارتولمو كامپوس از برزيل، لنارت هلسينگ از سوئد و لوئيس جنسن از دانمارك ديگر كانديدهاي بخش نويسندگان اين دوره‌ي از جايزه‌ي هانس كريستين اندرسن هستند.

احمدرضا احمدي در زمره نويسندگاني است كه در مورد عشق، توجه به صلح براي كودكان و نوجوانان آثاركوتاه قابل توجهي را خلق كرده است.

سيامك گلشيري از نگارش بخش دوم رمان سه گانه «تهران، كوچه اشباح» خبر داد.

به گزارش خبرگزاري دانشجويان ايران(ايسنا)، وي در سال گذشته بخش اول اين رمان سه گانه را با همت انتشارات افق راهي بازار كرده است.

بخش اول اين رمان سه گانه نوجوانانه كه در ژانر وحشت خلق شده، در سال جاري به چاپ دوم رسيد. بخش اول اين سه گانه درباره‌ي دو نوجوان است كه شب بعد از جشن تولد يكي از آن‌ها، اتفاقي به خانه‌اي راه‌ مي‌يابند كه ماجراهاي اين كتاب همه در آن خانه اتفاق مي‌افتد و نويسنده‌اي به نام سيامك گلشيري نيز در رمان حضور دارد.

«‌خفاش شب» عنوان ديگر رمان اين نويسنده است كه با الهام گيري از زندگي غلامرضا خوشرو کوران کرديه معروف به خفاش شب و عامل مرگ هاي سريالي جمعي از زنان در تهران نوشته شده است.اين رمان اجتماعي، جنايي هم اكنون توسط انتشارات مرواريد ويژه بزرگسالان زير چاپ است.

بر اساس اين خبر «مهماني ترس» ‌از ديگر آثار اين نويسنده به تازگي با همت انتشارات مرواريد به چاپ چهارم رسيده است.

تاكنون رمان‌هاي «نفرين‌شدگان»، «چهره‌ي پنهان عشق» «كابوس»، «شب طولاني» و «مهماني تلخ» از اين داستان‌نويس و مترجم منتشر شده است.همچنين «ميراث» و «نان آن سال‌ها» نوشته‌ي هانريش بل از ترجمه‌هاي سيامك گلشيري هستند.

علي اسداللهي نخستين مجموعه‌ي‌ شعرش را منتشر مي‌كند.

به گزارش خبرنگار بخش كتاب خبرگزاري دانشجويان ايران (ايسنا)، اين مجموعه با نام «الف تا ي» مجوز انتشار گرفته و توسط انتشارات آهنگ ديگر در مرحله‌ي چاپ است.

اسداللهي درباره‌ي مجموعه‌ي شعر خود گفت: بخش اعظم شعرهاي اين مجموعه، شعرهاي اجتماعي هستند که به نوعي مي‌توان آن‌ها را شعر اعتراض خواند. از جمله مواردي که در اين کتاب بسيار مورد توجه من بوده، هشت سال جنگ تحميلي و يا کلا ساختار جنگ‌طلب سياست امروز دنياست که بيش‌تر خواسته‌ام به پيامدهاي آن توجه داشته باشم.

اين شاعر كه به تازگي در بخش ويژه‌ي جايزه‌ي شعر خبرنگاران (براي شاعران بدون كتاب) تقدير شده است، افزود: سعي کرده‌ام بي‌توجه به مرزبندي‌هايي که قرار است يک دهه تلاش فرمي شاعران ايران را زير سؤال ببرد، به شعر دهه‌ي 70 نگاهي معتدل داشته باشم و با آن‌که در دهه‌ي 80 شعر مي‌نويسم؛ اما در خود جرأت آن را نمي‌بينم پيشنهادهايي را که شعر دهه‌ي 70 به شعر ايران ارائه کرد، تخطئه کنم. شايد مشکل از ترمزبريدگي ما باشد. پزشک‌ها مي‌گويند سيب براي پيشگيري از سرطان مفيد است؛ اما اگر کسي بر اثر زياد خوردن سيب و فرضا شکم‌درد بميرد، ديگر تقصير آن پزشکان نيست!

عبدالجبار كاكايي معتقد است: ادبيات در دهه‌ي 80 سير متعادلي را در پيش گرفته است.

اين شاعر و ترانه‌سرا در گفت‌وگو با خبرنگار خبرگزاري دانشجويان ايران (ايسنا) در خوزستان، بيان كرد: ادبيات را بايد از دو نظر مورد بررسي قرار داد؛ اول از ديدگاه محتوا كه بدون ترديد روي شكل ادبيات نيز تأثير مي‌گذارد و ديگر فرم ادبيات است.

او ادامه داد: فرم‌هاي ادبيات در سال 88 در تدام سال‌هاي دهه‌ي 80 است كه سيري متعادل را كه لازمه‌ي شعر ماست، بعد از افراط در دهه‌ي 60 كه به محتوا و تفكر مي‌پرداخت و دهه‌ي 70 كه شاعران به تكنيك روي آورده بودند، در پيش گرفته است. البته اين تعادل در كلام برخي به ثمر رسيده و برخي در دوره‌ي گذار از آن هستند. دهه‌ي 80، دهه‌ي استفاده از فرم، محتوا و استفاده از تجربه‌هاست.

كاكايي همچنين با بيان اين‌كه وقتي فضا براي حرف زدن فراهم باشد، انتقال انديشه رخ مي‌دهد و شاهد شكوفايي خلاقيت خواهيم بود، تصريح كرد: البته عوارض سياسي گاهي منجر به انسداد مجاري حرف زدن مي‌شود و فضا و محتواي شعر اجتماعي را مي‌بندد. اين مسائل بر ادبيات اثر منفي مي‌گذارند. حال آن‌كه براي كمال يافتن ادبيات، فرم و محتوا بايد در كنار هم سخن بگويند.

او درباره‌ي وضعيت چاپ و نشر كتاب هم اظهار كرد:‌ سيستم بررسي و مميزي باعث شده تا چاپ و نشر بي‌رونق شود و روزهاي خوبي را سپري نكند. متأسفانه مديران فرهنگي از انتشار مجموعه‌ها دهشت بي‌دليل دارند. سيستم بسته‌ي فعلي وزارت ارشاد باعث انسداد مجاري فرهنگي شده است؛ پس بازار كتاب مثل هميشه بي‌رونق خواهد بود و اگر اثري هم به چاپ برسد، كاملاً بي‌ضرر است.

شمس لنگرودي گفت: سال 88، سال شعري خوبي بود و شعر به زيبايي‌شناسي درستي راه برد.

اين شاعر در گفت‌وگو با خبرنگار خبرگزاري دانشجويان ايران (ايسنا) در خوزستان، اظهار كرد: در دوره‌اي، شعر از دسترس فهم عمومي و شعرخوانان جدي دور شده بود؛ اما به مرور زمان، اين مسير تغيير كرد و سال 88، سال خوب شعري را سپري كرد.

او به فعاليت سايت‌هاي ادبي نيز اشاره كرد و افزود: در اين سال، سايت‌هاي ادبي توانستند به راهيابي شعر به وجه و مسير صحيحش كمك كنند.

شمس لنگرودي همچنين درباره‌ي كتاب‌هاي منتشرشده در اين سال، تصريح كرد: من نمي‌توانم بر اساس كتاب‌هايي كه منتشر مي‌شوند، نظر قاطعي درباره‌ي آثار بدهم؛ چرا كه برخي از آثار اجازه‌ي نشر نمي‌يابند و برخي آن‌قدر با اما و اگر روبه‌رو مي‌شوند كه شاعر ترجيح مي‌دهد اثرش به چاپ نرسد تا اين‌كه مانند جگر زليخا به بازار كتاب ارائه شود؛ پس از كتاب‌ها ارزيابي دقيقي نمي‌توان ارائه كرد.

اين شاعر در ادامه افزود: بر اساس آن‌چه در اين سال به چاپ رسيد، توجه مردم، توجه ناشران و آن‌چه در سايت‌ها ارائه مي‌شود، نشان از اين دارد كه شعر دوباره آن پايگاه سابق خود را كم و بيش مي‌يابد. در مجموع، وضع شعر در سال گذشته، به رغم مشكلاتي كه براي انتشار كتاب ايجاد كردند، خوب بود.

چهارمين دوره‌ي جايزه‌ي شعر خبرنگاران در آخرين روزهاي سال، مراسم پاياني‌اش را به شكل خصوصي برگزار كرد.

به گزارش خبرنگار بخش ادب خبرگزاري دانشجويان ايران (ايسنا)، در اين دوره از جايزه‌ي شعر خبرنگاران با داوري احمد پوري (داور افتخاري)، محمدهاشم اكبرياني، عليرضا بهرامي، آرش شفاعي و پونه ندائي، از يك عمر شاعري مفتون اميني تقدير و مجموعه‌ي شعر «خرده‌ريز خاطره‌ها و شعرهاي خاورميانه»ي اين شاعر به عنوان بهترين كتاب شعر منتشرشده در سال 1387 معرفي شد.

همچنين در بخش ويژه كه به شاعراني اختصاص داشت كه تاكنون مجموعه‌ي شعري منتشر نكرده‌اند، مصطفي غضنفري برگزيده و از علي اسداللهي تقدير شد.

«اكنون‌هاي دور» مفتون اميني، «روباه سفيدي كه عاشق موسيقي بود» سارا محمدي اردهالي و «دروغ‌هاي مقدس» حامد ابراهيم‌پور ديگر نامزدهاي بخش كتاب بودند و ساره دستاران ديگر نامزد بخش ويژه بود.

در مراسم پاياني جايزه‌ي شعر خبرنگاران كه عصر امروز (دوشنبه، 17 اسفندماه) در کانون فرهنگي - هنري رنگ‌واژه (آتليه‌ي نقاشي عليرضا مجابي) برپا شد، عليرضا بهرامي كه اجراي برنامه را برعهده داشت، اظهار كرد: بعد از دوره‌ي اول كه مراسم پاياني جايزه به شكل عمومي برگزار شد، شرايط به گونه‌اي پيش رفت كه در دوره‌ي دوم و سوم، اين مراسم به شكل كاملا خصوصي در منزل برگزيده يا تقديري جايزه ترتيب يافت. اما امسال تصميم گرفتيم كه مراسم پاياني چهارمين دوره‌ي جايزه‌ي شعر خبرنگاران را به شكلي ميانه برگزار كنيم.

در ادامه، احمد پوري به‌عنوان اولين سخنران، با ذكر خاطره‌اي از پيشنهاد شركت در داوري چهارمين دوره‌ي جايزه‌ي شعر خبرنگاران، درباره‌ي شعر و شاعري سخن گفت و عنوان كرد: با گذار جامعه‌ي ايراني از دوران مشروطيت به اين‌سو، تحولات چشم‌گيري در جامعه‌ي جهاني رخ مي‌دهد كه‌ ناگزير بخشي از آن هم در سرزمين ما بازتاب مي‌يابد و همين مي‌شود كه شعر و شاعري با دوران ديگر با تفاوت بنياديني روبه‌رو مي‌شود. در همين دوران است كه امكان چاپ و نشر آثار شاعران فراهم مي‌آيد. گستره‌ي مخاطبان وسيع‌تر مي‌شود و شعر و شاعري جايگاه و مرتبتي ديگر در نزد مخاطبان پيدا مي‌كند.

او سپس يادآور شد: از 20 سال اخير به اين طرف، ما با انقلاب اطلاعاتي بزرگي روبه‌رو مي‌شويم كه به گفته‌ي مك‌ لوهان، جهان عملا شكل دهكده‌اي را مي‌گيرد و شاعر و هنرمند بلافاصله پس از خلق اثر هنري‌اش امكان اين را مي‌يابد كه آن را به معرض نقد و نظر مخاطبانش بگذارد.

محمدهاشم اكبرياني هم در اين مراسم با بيان اين‌كه هدف آغازين جايزه‌ي شعر خبرنگاران، تداوم و استمرار حركت اين جايزه بوده است، تصريح كرد: در اين جايزه، دوستان خبرنگاري كه بناي آن را گذاشتند، اصرارشان بر اين بود كه جايزه بتواند به عنوان يك حركت مستقل ادبي به جريان‌هاي مستقل ادبي و شعري جامعه كمك كند و آن‌ها را بيش‌تر از گذشته به مخاطبان معرفي كند. همچنين معرفي استعدادهاي جوان ادبي كشور از ديگر اهداف اين جايزه بود كه خوشبختانه تاكنون بخش جدي‌اي از اين اهداف محقق شده است.

او در بخش پاياني سخنانش از فتح‌الله بي‌نياز - داستان‌نويس و منتقد ادبي - و منوچهر حسن‌زاده - مدير انتشارات مرواريد - به عنوان حاميان مالي و انتشاراتي اين جايزه ياد كرد.

در بخش ديگري از مراسم، بهرامي با بيان اين‌كه در دوره‌هاي پيشين، از شمس لنگرودي، عمران صلاحي و احمدرضا احمدي تجليل شده است، با توضيحي، از مفتون اميني به عنوان چهره‌اي ياد كرد كه در اين دوره به پاس نيم‌ قرن حضور ادبي مستمر و جدي تجليل مي‌شود و از محمدعلي سپانلو خواست تا درباره‌ي اين شاعر سخن بگويد.

سپانلو از مفتون اميني به عنوان يكي از صاحب‌خانه‌هاي شعر امروز ايران ياد كرد و گفت: جناب مفتون اميني يك نسل از ما قديمي‌تر است و خودش به عنوان يك تاريخ ادبيات است.

اين شاعر و مترجم يادآور شد: ‌در سال 1967 كه تصميم داشتم نمايي از شعر معاصر ايران را با كمك دوستي فرانسوي ترجمه و به مخاطبان فرانسوي‌زبان معرفي كنم، يكي از 10 شاعري كه از آن‌ها اشعاري را انتخاب كردم، مفتون اميني بود.

او افزود: در واقع برخي از شعرها آن‌قدر گرفتار زبان‌سازي هستند كه عملا امكان ترجمه‌ي آن‌ها به زبان ديگر نيست. گاهي به نسل جوان مي‌گويم كه شعري به من بدهيد كه به ترجمه دربيايد. اما شعر مفتون اميني همواره ساده بوده و ضمن سادگي و اكنوني بودنش، اثري هميشگي هم بوده است و امروز هم مي‌توان آن را خواند.

سپانلو سپس با تقسيم دوره‌هاي شاعري مفتون اميني به سه مرحله، عنوان كرد: مفتون اميني با خاطرات شيريني كه از شهريار تعريف مي‌كند، نشان مي‌دهد كه در مقطعي متأثر از شهريار، يك شاعر كلاسيك‌سرا بوده است. در دوره‌ي ديگر شاعري‌اش، شاعري نيمايي است و آن چهره‌ي انساني شاعر را مي‌توان در مجموعه‌ي «انارستان» ديد و در اين دوره‌ي متأخر نيز با كمي تسامح مي‌توان گفت او شاعري سپيدسراست و اين نشان از حركت شجاعانه‌ي شاعر دارد. اما در هر سه دوره، مفتون اميني، مفتون اميني بوده است.

در ادامه‌ي اين مراسم با حضور جواد مجابي، عليرضا طبايي و محمدعلي سپانلو، از مفتون اميني با اهداي لوح تقدير، تجليل شد.

سپس بيانيه‌ي چهارمين دوره‌ي جايزه‌ي شعر خبرنگاران توسط عليرضا بهرامي خوانده شد كه در بخشي از آن آمده بود: جايزه‌ي شعر خبرنگاران كه از ابتداي حركت خود به دنبال گسترش حركت‌ها و ديدگاه‌هاي آزاد و مستقل ادبي بود، سعي داشته و دارد ضمن تجليل از شاعراني كه بناي زندگي خود را بر سرودن شعر نهاده‌اند، شاعران برگزيده و نيز جوانان مستعد را به علاقه‌مندان شعر و ادبيات معرفي كند. با چنين هدفي، هيأت داوران اين دوره از جايزه‌ي شعر خبرنگاران، طبق سنت سه دوره‌ي قبل، ضمن تداوم بخش كتاب كه به ارزيابي آثار منتشرشده در سال 1387 اختصاص داشت و نيز گرامي‌داشت يكي از شاعران برجسته و پيشكسوت كشور، بخش ويژه را براي اولين‌بار برگزار كرد تا شاعران جوان و نيز شاعراني كه به هر نحوي امكان انتشار كتاب را نداشته‌اند، بتوانند فرصتي براي معرفي خود به دست آورند.

در ادامه در بخش كتاب، مجموعه‌ي شعر «خرده‌ريز خاطره‌ها و شعرهاي خاورميانه» اثر حافظ موسوي به عنوان اثر برگزيده معرفي شد و لوح و جايزه‌ توسط مفتون اميني به او اهدا شد.

حافظ موسوي نيز در سخناني با تأكيد بر اهميت جايزه‌اي كه توسط خبرنگاران اهدا مي‌شود، گفت: نسل جديدي از خبرنگاران در سال‌هاي اخير روي كار آمده‌اند. البته در دوره‌هاي پيشين، مجله‌هايي مثل «كارنامه» و «گردون» جوايزي برگزار مي‌كردند؛ اما به حالت تعطيل درآمدند و در حال حاضر، جايزه‌اي كه از سوي خبرنگاران اهدا مي‌شود، مي‌تواند مورد توجه جامعه‌ي روشنفكري باشد.

او در ادامه متذكر شد: بويژه اهداي اين جايزه در شرايط كنوني كه جمع زيادي از دوستان خبرنگار و روزنامه‌نگار ما با مشكل مواجه‌اند و شرايط نامناسبي دارند، بر افتخارم مي‌افزايد.

اما در بخش ويژه براي شاعران بدون كتاب، مصطفي غضنفري برگزيده و از علي اسداللهي تقدير شد. جايزه‌ي اين بخش توسط پوري و اكبرياني اهدا شد.

در سه دوره‌ي قبل جايزه‌ي شعر خبرنگاران، غلامرضا بروسان، عليرضا طبايي و الياس علوي برگزيده شده‌اند.

حافظ موسوي يادداشت‌هايش را درباره‌ي نقد و نظريه‌هاي‌ ادبي كتاب مي‌كند.

به گزارش خبرنگار بخش كتاب خبرگزاري دانشجويان ايران (ايسنا)، اين شاعر مجموعه‌ي يادداشت‌ها و نقدهايش در حوزه‌ي ادبيات را كه بخشي از آن‌ها در نشريه‌ها و روزنامه‌ها منتشر شده‌اند، با عنوان «پانوشت» به چاپ مي‌رساند.

به گفته‌ي موسوي، اين مجموعه دربرگيرنده‌ي پنج سرفصل اصلي است كه در هر فصل با تقسيم‌بندي موضوعي، مقاله‌ها و يادداشت‌ها ارائه شده است.

در اين كتاب به موضوعاتي مانند «جستاري در نظريه‌هاي ادبي از يونان تا ايران»، «فرم و ساختار در اثر ادبي»، «زبان و معنا در شعر»، «جهان مدرن و بحران معنا»، «ادبيات و اجتماع؛ رابطه‌اي در عمق»، «فمينيسم و نوشتار زنانه»، «مخالفان نيما و توهم آوانگارد» و « براهني و نظريه‌ي شعر زبان» پرداخته شده است.

موسوي همچنين گفت، در اين مجموعه‌ي يادداشت‌ها و مقاله‌ها، به فراخور، مباحث نظري حوزه‌ي شعر فارسي در 100 سال اخير مورد بررسي و واكاوي قرار گرفته است. در ابتدا، شرح مختصري از آن نظريه در غرب مي‌آيد و بلافاصله به شكل‌هاي اتفاق افتادن نظريه‌ها در شعر و ادبيات فارسي يك قرن اخير مي‌پردازد.

حافظ موسو ي پيش‌تر، مجموعه‌هاي شعر «سطرهاي پنهاني»، «زن، تاريكي، كلمات»، «شعرهاي جمهوري» و «خرده‌ريز خاطره‌ها و شعرهاي خاورميانه» را منتشر كرده است.

آستین پیراهن زنانه/گره خورده به دمپای شلوار مرد ./طشت رخت...

1

تخت

واژگون روی تخت ی دیگر

زیر ملافه ی نازک برف

2

آستین پیراهن ی زنانه

گره خورده به دمپای شلوار مرد .

طشت رخت

3

زنگ ساعت

کنار تخت

صبح بعد از مرگ

4

بوی اطلسی ها

از تراس همسایه ای  که

سرسنگین است با من

5

صبح .

رفته ای

آفتاب پهن روی من

6

گل های پرده

پنهان لای چند چین .

پائیز باغچه

7

پرواز گنجشک

سوی سقف

با سایه ای سرازیر بر پله ها

8

چرخ خیاطی

پر هیاهو می دوزد

پیراهن عروسی لال را

9

زیر روبان های قرمز

هدیه ی سالروز عروسی

بسته ای شکلات تلخ

10

سایه ی کرکره های افقی

روی لباس عروسی

11

واکر مادر بزرگ

کنار روروک دخترک

بعد از مسابقه ای نفس گیر

12

پشت اتومبیل رالی

به شیشه چسبیده

عروسک یک لاک پشت

13

لباس زیر قرمز

دیده می شود

زیر ِ رخت عزا

14

خانه ای مخروبه.

دمای اتاق خواب

منفی 2 درجه

15

گودال گور

پر و خالی

از سایه ی عابران

16

پیراهن ی رقصان

سر در ِ مغازه.

فروشنده ی سیاه پوش

17

لنگه کفش عروس

میان ِ علف های هرز باغچه

18

صبح .

سوت کتری

صف ی از فنجان های خواب آلود

19

روی سنگ غسال خانه

چرت نیمروزی می زند

مرده شوی

20

بخار دو فنجان چای

در هم می آمیزد .

خالیست پشت میز

كتاب «عاشقانه‌هاي شاعر گمنام» شامل نوشته‌هاي منتشرنشده و گزيده‌ي شعرها‌ي ريچارد براتيگان با ترجمه‌ي عليرضا بهنام نقد مي‌شود.

به گزارش بخش كتاب خبرگزاري دانشجويان ايران (ايسنا)، اين نشست به عنوان هفتمين نشست ادبي انتشارات مرواريد، با حضور اسدالله امرايي، هوشنگ انصاري‌فر، سارا خليلي و مترجم كتاب برپا خواهد شد.

زمان و مكان برپايي نشست يادشده، ساعت 16 روز دوشنبه (17 اسفندماه) در دفتر انتشارات مرواريد است.

Baby, I've been waiting
I've been waiting night and day
I didn't see the time
I waited half my life away
There were many invitations
And I know you sent me some
But I was waiting
For the miracle to come

پاک من... به انتظار نشسته ام

شب و روز

زمان نبود انگار

نیمی از زندگی ام صبر کرده ام...

فرصت زیاد بود

و بسیاری را تو فراهم کردی...

اما من فقط داشتم انتظار می کشیدم

انتظار معجزه ای تا برسد

-- -- --

I know you really loved me
But, you see, my hands were tied
I know it must have hurt you
It must have hurt your pride
To stand beneath my window
With your bugle and your drum
While I was waiting
For the miracle to come

دوستم داشته ای، همیشه، می دانم

ببین... دستهایم بسته ست

می بینمت... رنج کشیده ای

شکوهت بازی خورد

که رو به روی پنجره ام ایستادی

با آن سروصدای بی معنی ات

و من کاری نداشتم جز اینکه منتظر باشم

تا معجزه سربرسد

-- -- --

You wouldn't like it baby
You wouldn't like it here
There's not much entertainment
And the critics are severe
The Maestro says it's Mozart
But it sounds like bubble gum
When you're waiting
For the miracle to come

می دانم که دوستش نداری عزیزم

اینطور ... نه...

چندان لذتی درکار نیست

و نقادان سخت می گیرند

گویی رهبرت می گوید: این موتزارت است

در حالی که بیشتر شبیه ترکیدن آدامس است

وقتی بی تابی

تا معجزه بترکد!

-- -- --

Waiting for the miracle
There's nothing left to do
I haven't been this happy
Since the end of World War II
Nothing left to do
When you know that you've been taken
Nothing left to do
When you're begging for a crumb
Nothing left to do
When you've got to go on waiting
For the miracle to come

تا معجزه بیاید...

کاری نمانده

آخرین باری که اینقدر دلشاد بوده ام

پایان آن جنگ لعنتی بود.

کاری نمانده بکنی

می دانی که برگزیده شده ای

اصلا چکار می توانی بکنی؟!

وقتی به پیسی خورده ای

کاری برایت نمانده

وقتی داری آماده می شوی

برای دیدن طلوع خورشید

I dreamed about you, baby
It was just the other night
Most of you was naked
But some of you was light
The sands of time were falling
>From your fingers and your thumb
And you were waiting
For the miracle to come

در خیال دیدمت... زیبایم

باز هم یک شب

تنت بسیار عریان

و گاهی فقط نور بودی

شن گریزپای زمان

از انگشتانت روان بود

چشم به راه ...

تا فرارسیدن عشق

Baby, let's get married
We've been alone too long
Let's be alone together
Let's see if we're that strong
Let's do something crazy
Something absolutely wrong
While we're waiting
For the miracle to come

معشوق... بیا بپیوندیم

مدتها تنها به سربرده ایم

بیا این بار با هم تنها باشیم

شاید بتوانیم

بیا دیوانگی پیشه کنیم

بیا دقیقا اشتباه کنیم!

منتظر بمانیم

تا معجزه شود

When you've fallen on the highway
And you're lying in the rain
And they ask you how you're feeling
Of course you say you can't complain
If you're squeezed for information
That's when you've got to play it dumb
You just say you're out there waiting
For the miracle to come

وسط بزرگراه

زیر باران پهن می شوی

بازخواستت می کنند: خوبی؟

حتما! نمی توانی اعتراض کنی

سرت داد می زنند: زودباش ! اعتراف کن!

و تو با این آدمکها لال بازی می کنی

من؟! اوه نه... من فقط منتظرم خدا معجزه کند!

دلاور قره داغی( شاعر معاصر کردستان عراق )

برگردان: بابک صحرانورد

دلاور قره داغی در سال 1963 در سلیمانی عراق متولد شد. از این شاعر تا کنون 12 مجموعه شعر مستقل به چاپ رسیده است .او جزو شاعران نسل سوم و از هم نسلان بختیار علی، کژال احمد، فرهاد پیربال است. نگاه او به شعر نگاهی خاص و به دور از کلیشه های مرسوم است. نگاهی انسانی و در عین حال دردناک به وضعیت بشر در زمانه ی معاصر دارد که از او شاعری توانمند با قابلیت های متفاوت و پویا ساخته است. او نیز سرود بی قراری، درماندگی، غربت، جنگ و آهنگ های فراموش شده ی پاک انسانی را در آثارش می سراید.

دلاور قره داغی دستی توانا در ترجمه و برگردان آثار برتر کلاسیک ادبیات داستانی جهان نیز دارد. برخی از آثار نیکوس کازانتزاکیس را به کردی برگردانده است . سه اثر داستانی از " گلی ترقی" و یک اثر از "عباس معروفی" از و کاری از بهرام بیضایی از دیگر ترجمه های این شاعر است. دلاور قره داغی سال هاست مقیم کشور سوئد می باشد.

در تو می آیم

در تو می بارم

در تو می نگرم

 در تو خشمگین می شوم

در تو می نویسم

در تو می روم

و در تو گم می شوم!

تنها تو آشکاری و برف

تنها تو آشکاری و من

تنها من آشکارم و سرانجام کار

تنها ما آشکاریم و مرگ

به سوی تو می آیم

همراه با اولین بارش برف

همراه با آغاز اولین سردی و سرمای پیری

هنگامی که می آیم

مرا می تند  این دل تنگی

هنگامی که می آیم

اندیشه ای لطیف تر ز مرگ

به سراغم می آید  و

به وسوسه ام می اندازد،  با نجوایی

و نامت را فاش می کند.

ترا در قلبم نگاه می دارم

ترا در چشمم پنهان می کنم

در کف دستم عریانت می کنم

 و در چشمه ی آفتاب می شویمت

در جمله ای می گذارمت که نهادش پرواز است و گزاره اش پرواز

در زبانی می گذارمت که آغازش عشق است و پایانش عشق

نامت را با حروف برجسته بر روی هواپیمای کاغذی  می نویسم

کمی از آن سهم هدهد

سهم لک لک

فیل

سهم مورچگان و همه ی آن چیزهای خرد زیبا .

در گلبرگ شقایقی می پیچمت

از گوشه ی کتابی می نگرمت

به زیر بال کفش دوزکی می نهمت

و در گلدانی از اشک ،

در یک غروب به دریا می سپارمت .

تمام آنها همچو همنند

حرف هاشان یک حرف

سیماشان یک سیما

سفرشان

عشق شان

جنگ شان

مرگشان

بارانشان

شعرشان

و  وطن شان یک وطن.

تو خاص ترین سخنی

تو خاص ترین سیمایی

تو خاص ترین سفری

تو خاص ترین عشقی

تو خاص ترین جنگی

تو خاص ترین مرگی

تو خاص ترین بارانی

تو خاص ترین شعری

تو خاص ترین وطنی!

اهميتِ متفاوت بودن !
در باره ي شعر ((به آن كه شليك مي كند ، شليك مي شود))
سروده:علي عبدالرضايي

 در عصر مدرن راوی/ سراینده شعر می تواند مونث با ویژگیهای جنسی خود مانند ظاهر، اجزای بدن، پوشاک، عواطف، دیدگاه باشد. راوی برابر شاعر یا فاعل در شعر است. شاعر دارای شخصیت، هدف، غرایز، تجربه، فکر، دیدگاه، بیان کلامی، تخصص، استعداد، عواطف، حافظه اطلاعات عمومی و زبانی است.

 این جستار 2 بخش عام و خاص دارد. بخش عام بر اساس تجریدات و علوم انسانی تبیین شده که 4چوبی تشکیل می دهد تا نمونه های مشخص از شاعران با تاکید بر نگینه هایی از شعر فروغ فرخزاد، آغازگر شعر مونث در فارسی، در آن آویز شود. این نمونه ها بمثابه کیلومتر شمارها و ایستگاههای مشخصی برای جمله مجرد سفر از تهران تا شیراز اند.

 اگر شعر برابر توصیف در عام باشد؛ می توان 3 نوع توصیف را تشخیص داد. در توصیف مردانه عقل، نفع، حافظه ادبی، سنت، دیدگاه، فاعلیت، عینیت، اطلاعات تاریخی/ اجتماعی الویت دارند. در توصیف خنثی  اشیاء محیط، سنت ادبی، حالات عمومی، زبان غیر جنسی بکار می رود. در توصیف زنانه عاطفه، زیبایی، اجزای تن، حسهای بصری، سمعی، شیمیایی، پوستی، راوی اول شخص/ من، شرح حال، صمیمیت، احساس الویت دارند.  تاکید هم میتواند روی صورت/ ظاهر شیی باشد- این بستگی به شخصیت شاعر دارد تا جنسیت او.

 در این جا دیدگاه شامل علیت، مشعر، منطق می شود. راوی در برگیرنده حالت mood، صمیمیت، شخصیت، ژست گرفتن/ فرمالیته، لحن، صداقت، غرض bias، سرعت روایت می باشد.  آرایه های ادبی تا 200 نوع شماره شده اند از جمله استعاره، مجاز، قافیه. زبان در برگیرنده گستره/ نوع لغات از حوزه های گوناگون می باشد. این حوزه ها شامل زبان محاوره، کلاسیک، محلی، قشری اند. زبان نیز شامل تکیه کلام، جمله سازی بنا بقواعد دستوری، مفصل بندی بنا باصول منطق، آرایه های صوتی و بصری می باشد.

 موضوع، فکر، نیت، عاطفه، حرکت، حس در شعر عوامل دیگرند. حس شامل شنیدن، دیدن، دما، فشار، درد، بویایی، چشایی است.  عاطفه یا احساس مانند افسردگی، حسادت، غیرت است یا محرکه مانند غم/ شادی، خشم/ ترس، شگفتی/ اشمئزاز، بازی/ عادت.  غریزه شامل باه، اشتهاء، تملک، ایمنی، خواب، صیانت نفس، گریبانگیری، گریز، تعامل می باشد.

 مسئله. آیا تفاوتی در شعر زنان با مردان وجود دارد؟ آیا این تفاوت رابطه با محیط زمانی- مکانی شاعر دارد؟ چگونه می توان از خواندن شعری به جنسیت شاعر آن پی برد؟ آیا می توان شعری را خواند؛ از روی راوی، دیدگاه، آرایه های ادبی جنسیت شاعر را حدس زد؟ آیا یک شعر مُهر تاریخدار مربوط به مرحله ای در چرخه حیات شاعر دارد؟ چگونه شهرت یک شاعر در خارج از کشور به آینده ادبیات آن کشور ترابری می شود؟ آیا گرایش بسوی جهانی شدن فرهنگهای ملی شهرت شاعر را مستقل از محل سکونت او می کند؟

 چه معیارهایی شعر زنانه را از شعر مذکر جدا می کند؟ معیارهای شعر مذکر در عروض و قافیه و قواعد شعر مدرن در فارسی بنا به بدعتها و بدایع نیما تدوین شده اند. در شعر پسا مدرن که تقاطع فکرهای کتره ای فردی و بیان تابع سنن زبان اجتماعی است این معیارهای پیچیده تر و محلی ترند.

 حل مسئله. شاکله های جنسیت در شعر کدامند؟ می توان با واشکافی اشعار چند شاعر زن این شاکله ها را یافت. در این جستار تا 20 شاکله شمرده شده؛ ولی برای طبقه بندی آنها در 3 مقوله راوی، زبان، و مخاطب گنجانده شده اند. راوی دربرگیرنده اعضا و اندام، شدت عاطفه، حسها و رنگها، ارجاع بخود، دیدگاه، کردار، شرح حال، آرایش، پوشاک می باشد. زبان را می توان به کاربرد افعال، تکیه کلام، گزینش کلمات، لحن بیان، تصویر سازی کلامی تجزیه کرد. مخاطب را هم -گاهی تلویحی و گاهی با برهان خلف- می توان یافت.

 راوی. فردی که به روایت در شعر می پردازد اغلب خود شاعر است که با ضمیر اول شخص مفرد من/ م در جملات شعری تبلور می یابد. جسم این فرد شاکله های ظاهری و باطنی دارد. باطن او شامل شخصیت، حسها، غرایز، دیدگاه می باشد.  ظاهر هم از اعضای بدن، اندام، پوشاک، آرایش، کردار، ارجاع بخود تشکیل شده.

 1- جهت یابی راوی در توصیف اندام خود نخستین شاکله جنسیت راوی در شعر است. برخی اعضای بدن زن و مرد نامهای متفاوت دارند.  برخی از اعضای بدن در زبان جنسیتدار بوده؛ باتاکید برآنها جنسیت راوی آشکار می شود. پس ذکر اعضای بدن شعر زن را از مرد متمایز می کند. نمونه: پستان در زن عضوی است برای شمای ظاهری بلوغ، جذبه بصری مذکر، مالش در مرحله عشق ورزی، ازدیاد حجم در لحظه انزال زن، شیردادن نوزاد، مرض و بخشی از زیباشناسیک اجتماعی، پوشاک مناسب مانند سوتیان، بی کی نی. در زیبایی شناسی قوس مطبوعتر از خط مستقیم برای بیننده است.

 در فارسی موی سر زن گیسو و چند نام دیگر نامیده میشود. موی سر مرد مو خوانده می شود.  البته راوی من وقتی از گیسوی خود می گوید، روشن است که زن است.  ولی وقتی راوی از طره طرف می گوید عمدتا منظورش زن است که با برهان خلف این نتیجه گرفته می شود که راوی مرد است. ریش زدن برای مرد است؛ زیرابرو برداشتن برای زن. اخوان در طرح لحظه دیدار با آوردن "صورتم را نتراشی تیغ" جنسیت مذکر راوی را لو می دهد! نمونه: "بکارت رویای پر شکوه مرا.." فرخزاد: ایمان بیآوریم.

 اعضای بدن در زن و مرد یا نام مشترک داشته یا متفاوتند. ولی در اعضای مشترک هم فعلهای متفاوت می تواند جنسیت راوی را آشکار کند. اعضای مشترک: دست، پا، دهان، چشم. نام متفاوت اعضا: مو/ گیسو، سینه/ پستان، ران/ کپل.  "سخن از گیسوی خوشبخت من است." فروغ: فتح باغ.  "بزیر پستان می گیرم/ و شیر می دهم." فروغ: تنها صداست.. "گیسوانم را/ در باد/ شانه خواهم زد. فرخزاد: ایمان بیآوریم.

 گاهی عضو مرد و زن نام واحد دارد؛ ولی کاربرد متفاوت در شعر دارند. نمونه: دست. در انجیل عیسی العازر، داماد 3 روز مرده، را زنده می کند. این داماد مدیون، روز تصلیب عیسی در صف ناظران، با وجدانی معذب، بود. شاملو در شعر ناصری نقش دست را در امداد یا عدم آن اینگونه تصویر می کند: "در صف غوغای تماشاییان/ العازر../ دستها/ در پس پشت بهم در افکنده." این توجه به دست پنهان در پشت، عدم کمک العازر به عیسی را تصویر می کند. شاملو در شعری دیگر سخاوت و کمک به ستمکشان را این گونه تصویر می کند: "هیچگاه دستانم این چنین بزرگ نبوده است." تجرید دهش راوی با دست حس پذیر می شود.  در حالیکه دست در راوی زن برای مهربانی، تیمار، نوازش بکار می رود.

 راوی زن به زیبایی خود حساس است. اینرا در شعر خود باز می تابد. آیینه برای زن بویژه در ادبیات و هنر ابزاری مهم است.  پورتره های فراوان خود توسط فریدا کاهلر، نقاش مکزیکی، تکرار موتیف آیینه در اشعار فروغ، نمونه هایی از بروز جنسیت شاعر در شعرند. البته اعضای تن، استعارات، تصاویر، موتیفهای خنثی و مشترک هم بین راوی زن و مرد وجود دارند.

 2- عواطف. زن با نظام هورمونی مربوط به عادت ماهانه/ آبستنی،  وزن کمتر از مرد، فعالیتهای برخی شبکه های عصب مغزی ویژگیهای پنداری، گفتاری، کرداری دارد. دوره وابستگی نوزادان به مادر عواطف زن را قویتر از مرد می کند. رابطه دهان-پستان با شیرخواره و حراست تندرستی کودک زن را به تعامل، مدارا، ارتباط گیری اجتماعی، مذاکره بهتر از مرد در جامعه پیشاز مالکیت خصوصی و جامعه مدرن میکند.  غریزه مرد مربوط به دوره خزندگان گریز/ گریبانگیری است. این زن است که مورد سوم مذاکره را به ثنویت مذکر فرار و حمله در پیش از تاریخ و عصر مدرن افزوده است.   

 در عین حال زن عارضه های روحی شدیدتر از مرد داشته؛ رابطه مادری به پرستاری پیران و مریضان امتداد یافته. در جامعه مدرن تعداد زنان با اختلالت روحی از درصد مردان جامعه های غربی بیشتر است. بیان بهینه تر زن برای ترایری عواطفش در شرایط مساعد او را به لایه های فوقانی قدرت سیاسی در برخی کشورهای مدرن و پسا مدرن رسانده است. تنهایی و غم در اشعار فروغ الویت ویژه ای دارند. نمونه: پرده ها از بغضی پنهانی سرشارند. فروغ: فتح باغ. "تمام روز در آیینه گریه می کردم." فروغ:  وهم سبز.

 در شعر زنانه حس و عاطفه غلیظتر است. این 2 خصیصه تعامل زن با محیط را برملا می کند. در شعر مذکر دانش و حرکت اولویت دارند. در جامعه پیشامدرن تحصیلات مرد و تردد او در اجتماع بیشتر از زن بوده؛ لذا شعر مذکر این 2 خصیصه را بیشتر دارد

 3- حسگرها عصبهای رابط بین مغر و محیط اند. وجود نور، صدا، دما، بو، فشار در حول و حوش جانوران آنها را برای رابطه مجهز به حس این عوامل خارجی و حفظ داده های مربوط در ژنها و مغز کرد. انسان از 100 هزار سال پیش با پندارهای مربوط به این حسها، تخیل در کورتکس و دیگر کارکردهای مغزی اقلام غیر ضروری برای حیات جسمی بنام اقلام هنری پدید آورد.

 در شعر زنان حساسیت به رنگها بیشتر است.  زنان با حس زیبایی قویتر به رنگ آمیزی توجه خاصی داشته اند. این حساسیت به رنگها در شعر آنها هم تبلور می یابد.  تشخیص رنگهای فرعی مربوط به حسگرهای هرمی نور در چشم اند. نمونه: "سرخ شقایق، خوشه های اقاقی {سفید}، کاشی آبی، دست سبز.." فرخزاد: ایمان بیآوریم.

 4- ارجاع بخود. نامیدن خود در شعر مچ راوی را باز می کند. نمونه: "به تبسمهای معصوم دخترکی.." فرخزاد: تولدی دیگر. "این منم/ زنی تنها.." فرخزاد: ایمان بیآوریم. در شعر مذکر، میدان توصیف راوی خود مرد را در بر می گیرد. "دلم گرفته است." در مفصل 3 بار تکرار می شود تا تاکید بر شدت احساس غم راوی به خواننده ترابری شود. نمونه: "پسرانی که به من عاشق بودند." فرخزاد: آیه های زمینی.

 5- دیدگاه محاط به صحنه شعری فاصله راوی را تا موضوع تعیین می کند. شرح صحنه شعری هم بستگی به الگوهای اسکن بصری در مغز فرد دارد. در جامعه پیشامدرن خانه ماندن زن با 10 ها واژه فرهنگی ناموس، بیت، منزل، عورت، آبرو، شرف در رابطه با اعضای مونث خانوار توجیه می شد. ولی این حبس و حصار تخیل زن را نمی تواند محدود کند. "من در پناه پنجره ام/ با آفتاب رابطه دارم." فرخزاد: پنجره. در جامعه مدرن با کسب حقوق مساوی دیدگاه مونث روی زبان اثر می گذارد. این دیدگاه جنبه های مذکر سنتی را خنثی می کنند.

 جنسیت در دیدگاه راوی هم می تواند تاثیر گذارد. راوی چون مادری به اعضای بدن منیت/ تشخص می دهد. اجزا شخصیتهای مستقل پیدا می کنند. این اجزا دست، انگشت، مشت، کف، لب، چشم می باشند.  مجاز metonymy ایجاد رابطه بین دو شیی مرتبط در برابر استعاره بین 2 شیی مجزا بکار می رود. این مجاز در سلسله مراتب اجزای مرتبط باهم جزء را برای کل بکار میبرد. نمونه: تهران مجاز برای ایران می شود. یا پرسپولیس برای فوتبال ایران می شود.

 دید زنانه در شرایط گذاری امروز با توصیفات اجتماعی ظریف آشکار می شود. در کلانشهر فلات، امروزه مردان دروغ سوار می کنند تا سوار زن شوند. آنها را اغفال می کنند؛ بویژه در سن بلوغ. این پدیده در طرح موجز کرباسی در ص 80 جیز آمده. البته آغاز این مرحله گذاری در جامعه ایران را فروغ در دهه 40 در آیه های زمینی و سطر "دیگر کسی به عشق نمی اندیشید.." بشارت داده بود.

 در روانشناسی مدرن شخصیت فرد با تعیین محل مناسبی در طیف جنسیتی با 2 غایت مذکر و مونث ارزیابی می شود. پس فرد بصورت آلیاژی از شاکله های زن و مرد است. آیا هر فرد ترکیبی از خصوصیات زن و مرد است؟ فردیت در طیف زن-مرد بستگی باین دارد که فرد بکدام قطب نزدیکتر است. ثنویت در فرهنگ پیشامدرن سلطه تام داشت: خیر/ شر، سفید/ سایه، مرد/ زن. در جهان مدرن خاکستری، شک، بینابینی، فردیت در قانون الویت می یابند.

 در جامعه مدرن خط فاصل مذکر و مونث در حال محو شدن است. نزدیکی به یکی از 2 قطب است که جنسیت فرد را در اجتماع تعیین می کند. قرار گرفتن فرد در این طیف بر اساس شاکله های جسمی و هورمونهای درون ریز است که روحیات و شخصیت فرد را می سازد. این عدم تمایز در کودکی و کهولت بین 2 جنس کاملا مشهود است. تنها در جوانی است که البته در جوامع مدرن هم این تمایز در ظاهر و رفتار روبزوال است. کرباسی این پدیده را در شعر آقاخانم ص 82- 83 کتاب ... بسیار عالی بیان کرده.

 در توصیف صحنه شعر الگوی حسی ناپیوسته/ اسکن زیگزاگی است؛ تردد از حس به حافظه یا عین به ذهن هم مشروط به تجارب اجتماعی فرد است.  لذا اگر شعر تقلید نباشد الگوی پرش از یک موتیف/ شیی به دیگری مختص هر فرد است. ولی فرد دارای جنسیت بوده؛ لذا الگوی زنجیره ای/ سکانس زمانی یا شیی ای محیط یا رویداد وابسته به جنسیت می شود.  البته روال درونیکردن یا ساختن شعر از مواد حافظه در مشعر یک بازو است روال بیان این حادثه ذهنی هم بازوی دوم است که بستگی به تجارب، مهارت، نوع بیان زبانی یا حسی یا رفتاری، محتوای حافظه فرد دارد.

 6- کردار مُهر جنسیت داشته؛ برخی افعال مختص یک جنسیت است. در مسابقات المپیک دهه 60 شایع شد که در تیم زنان یک کشور مرد یا فردی 2جنسیتی خود را بظاهر زن جا زده است.  آزمونهای مایعات بدن زیاد رسم نبود. یکی از اعضای باهوش هیئت ژوری آزمون سریع رفتاری زیر را برای تشخیص جنسیت اعضای تیم پیشنهاد کرد. او در فاصله ای یک توپ تنیس بسوی تک تک اعضاء پرتاب کرد. واکنش مرد دفاع از آلت تناسلی خود است؛ مال زن دفاع از پستان. با این آزمون رفتاری جنسیت اعضای تیم ضبط شد.

 در جامعه گذاری هنوز برخی افعال پیشامدرن به جنسیت بستگی دارند. شاعر هم با این فرهنگ در حافظه می تواند در روایت، جنسیت خود را بروز دهد. در جهان مدرن زنان با نوآوری زبانی بسیاری اسمها و افعال مذکر سنتی را برای مصارف خود مصادره کرده؛ معنای جدید بآنها می بخشند.

 بویژه تشخیص حالت فاعلی و مفعولی/ انفعالی در این مقولات یا خنثی شده یا راوی مونث هم آنرا با مصداق سنتی بکار می برد. یا با ترکیب با دیگر صفتها یا کلمات معنی آنرا گسترش می دهد. نمونه: در عصر پیشامدرن مرد بوس می کرد؛ زن بوس می داد.  در عصر مدرن زن به مرد می گوید: بوس بده بلا!

 در جامعه پیشامدرن عضلات و جهاز هاضمه مرد در خارج از خانه فعال بوده. مرد در جوانی به ورزش با حرکات/ افعال سریع علاقه دارد. لذا شعر این دوره از چرخه حیاتش با افعال پرتوان و پرسرعت متمایز می شود.  برای حرکت اندام، زن به رقص گرایش پیدا کرد. البته در جامعه مدرن این تمایز درحال محو شدن است.

 در باله، بالروم، آکروبات رقص زوجی است؛ مرد و زن روتینهای مساوی دارند. در رقص عرق کردن باعث دفع سمومات بدن شده؛ از نظر روحی هم اثرات مثبت در بهینگی کردار دارد. راوی زن در تصویر حرکت موزون در طبیعت گرایش به استعاره رقص برای توصیف دارد. نمونه: روی لیوانها خواهم رقصید!" فرخزاد: ایمان بیآوریم..

 رقص در فرهنگ مذکر فلات حالتی زنانه است؛ بویژه در فرهنگ شرقی. البته مولانا در حالت سماع این گونه تصویرسازی رقصانه را بکار می برد. ولی در شرایط عادی نمی توان فردوسی، سعدی، حافظ، خیام، نیما را در رقص و پایکوبی در توصیف شعری آنها تصور کرد.  آنها در عالم مستی، محفلی، خصوصی شاید رقص کرده اند ولی در شعرشان ظاهر امر را حفظ می کنند. 

 7- آرایش مرد با زن تفاوت دارد. راوی که بگوید رژ سرخ بر لبانم می زنم روشن است که زن است.  نمونه: "گوشواری به دو گوشم می آویزم." فرخزاد: تولدی دیگر.

 8- پوشاک در جامعه پیشین و امروزی بستگی به جنسیت دارد. اگر راوی اول شخص از لباسها زنانه دامن، بلوز، شال، مانتو بگوید؛ جنسیت زنانه خود را تصویر می کند.  نمونه: "من عروس خوشه های اقاقی {سفید} می شدم."  فرخزاد: ایمان بیآوریم. اشاره به لباس سفید عروسی دارد. شاملو در شعری که زندگیست: "امروز شاعر باید لباس خوب بپوشد/ کفش تمیز واکس زده بپا کند/ آنگاه در شلوغترین .."  اشاره به پوشاک مردانه می کند.

 9- آیا کاربرد زبان به جنسیت متکلم/ راوی بستگی دارد؟ برخی واجها، اصطلاحات، جمله بندیها زنانه اند. راوی مرد این گونه سخن نمی گوید. زبان تابع مرحله ی انکشاف جامعه است. روشن است که جامعه در گذار از فرهنگ قبیله ای به سرمایه داری بسیاری کلمات و مفاهیم جدید را در خود جذب می کند. نمونه: "من از دیار عروسکها می آیم." فرخزاد: پنجره.  در این سطر روشن است که یک شاعر سالمند باید زن در جامعه گذاری باشد که عروسک بازی را برابر مرحله کودکی در گذشته قرار دهد.

 10- فعل. در زبان و دستور سنتی برخی فعلها حالت عمودی برای بیان رابطه فاعلی- مفعولی دارند.  ولی در تمدن مدرن می توان فعلهای ترکیبی ساخت که حالت افقی/ موازی بده و بستان را القاء کنند. برخی فعلها جنسیت را تلویح می کنند. نمونه: جرخوردن فعلی زنانه است؛ مرد بطور تاریخی شقه کردن/ شدن را بکار می برد.  شاید از صحنه جنگ، بویژه فاجعه کربلا، در فرهنگ بجا مانده.

 در جامعه گذاری پاره ای از کلمات و مفاهیم قبلی هم لباس جدید بخود می گیرند. نمونه اول افزودن معنی جدید برای یک واژه قدیمی: شیر از گذشته برای مصرف  آب لوله کشی یا تردد برای ترافیک. نمونه مفهوم قبلی برای معنی جدید: حقوق شهروندی. بسیاری کلمات و مفاهیم جدید هم از زبانهای غربی به زبان فارسی، بویژه در علوم، وارد شده اند. نمونه دوم: پرواز برای هواپیما و بالگرد برای هلیکوپتر.

 گذار از جامعه پیشامدرن به مدرن هم با خود زبان را متحول می کند. لغات غربی ماشین، اتوبوس، جت، بتن آرمه، اینترنت؛ ترجمه برخی دیگر مانند سفینه، موشک، هواپیما.  گاهی هم واژه غربی ترجمه شود. مانند: جهاز جنبی رایانه برای تجهیزات ورودی/ خروجی رایانه از قبیل حافظه و قرص فشرده برای کامپکت دیسک.

 گاهی مفاهیم غربی یا زبانی دیگر به بزبان بومی ترابری می شوند.  در علوم هزاران نمونه وجود دارد. فعل انگلیسی to blossom/ flower ، افزون بر استعاره و تشبیه، بمعنای شکوفانی است که بطور تلویحی معنی لقاح زن و مرد را هم در خود دارد. این اصطلاح در زبان فارسی هم رسوخ کرده. در فارسی مدرن ترمیم باکرگی از دست دادن to deflower گل دوزی- بمعنای عمل جراحی برای ابقای پرده بکارت- نامیده می شود.

 11- تکیه کلام گاهی جنسیت راوی را آشکار می کند. وای، بمیرم، نگو کلمات مربوط به راوی زن است. چته، آخ، جیگرتو، قربونت، چاکرم مربوط به راوی مرد است.  نمونه: من در این آیه ترا آه کشیدم، آه." فرخزاد: تولدی دیگر.

 12- جانشینی یک کلمه برای کلمه دیگر برای فرار از ممیزی بکار میرود. این سانسور می تواند سیاسی/ دولتی یا اجتماعی/ فرهنگی باشد. روشن است که برای زنان در جامعه پیشامدرن رعایت موازین اخلاقی مذکر از واجبات است. لذا در ذهن زن یک جدول 2 ستونی پدید می آید.  ستون راست کلمات مجاز در جامعه و نشرپذیر را دارد. ستون چپ حاوی کلمات ذهنی شاعر است.  

 شیوه دیگری وجود دارد که کلمات تابو /حرام را در جملات معمولی بکار برد. این از قبح کلمه می کاهد. واژه هایی چون نطفه و باکرگی در بافتار جمله عادی کمتر تو ذوق محافظه کاران می زند. نمونه: صدای انعقاد نطفه ی معنی/ و بسط ذهن مشترک عشق." فرخزاد: تنها صداست. "چرا نوازش را / به حجب گیسوان باکرگی بردند؟" فرخزاد: آیه های زمینی.

  13- در تصویر کردن محیط، هر راوی سکانس، اقلام مورد توجه، واژه های ویژه خود را دارد. در توصیف یک صحنه توجه/ فوکوس راوی در تصویر اشیاء، کاربرد لغات، پرش از یک شیی به شیی دیگر مانند شیارهای سرانگشت مختص هر فرد است.

 اصولا چشم محیط را گسسته اسکن می کند نه  پیوسته محیط را با حسگرهای نور درونی می کند.  یعنی چشم از یک شاکله یا شیی به دیگری تمرکز/ زوم می کند. می توان گفت برخی تصویرها/ ایماژها زنانه اند. نمونه: "زندگی شاید/ یک خیابان دراز ست که هر روز زنی با زنبیلی از آن می گذرد. فرخزاد: آیه های زمینی. "جای پنج شاخه انگشتهای تو/ که مثل چنج حرف حقیقت بودند/ چگونه روی گونه او مانده است." فرخزاد: ایمان بیآوریم.  در ایماژ اولی خرید مواد غذایی برای خانواده در زنبیل تلویح می شود. شاید ایماژ دومی به کتک زدن زن در برخی خانواده ها اشارت کند.

14- مخاطب راوی. گاهی مخاطب راوی جنس راوی را آشکار می کند. نمونه: از آیینه بپرس/ نام نجات دهنده ات را." فرخزاد: پنجره. وقتی راوی/ پروتاگونیست به مخاطب/ آنتاگونیست با مطایبه، تقیه، طرف مقابل را آقا می خواند. خواننده می تواند پی به جنسیت مونث راوی ببرد.

پشت سر رقیب هایشان

صفحه می گذارند

غافل از اینکه تاریخ

درباره ی آنها قضاوت خواهد کرد

و آنها که از راهپیمایی های فضایی بازمی گردند

لابد پیچی از دستشان افتاده

که ربط مستقیمی

به حیات سفینه دارد

جنگ جهانی سوم از همین حرف های مفت

و حواس پرتی های معمول

شروع می شود

و تنها

دریبل های لیونل مسی است

که این جنگ را زیبا خواهد کرد

-----------------------------

همه ی دختران دنیا

 بازیگر فیلم حسن بودند

و من بدون منشی صحنه شعر می گفتم

چه زجر آور است

که از زمان خودت جلوتر بزنی

و تاریخ کمرت را بشکند

مگر حافظ چه می گفت

وودی آلن چه می گوید

آندره تارکوفسکی چه می گوید

مصطفی غضنفری هیز دخترباز مسکین بدبخت چه می گوید

هر چه بر سر خودت بزنی

باز پدرت

الحمدلله رب العالمین را

با شعار مرگ بر آمریکا می خواند

و مادرت تنها با یک دست

خورشت بادمجان درست می کند

وای که اگر تاریخ بازگردد

سر اماممان را با پنبه خواهند برید

و یاران یزید

در صحرای کربلا

حمام آفتاب می گیرند

از این همه روشنی و آفتاب ای کاش روشنفکر می شدیم

-----------------------------

می دانستم

سوار هر قطاری بشوم

در جایی پیاده ام خواهد کرد

ولی نمی دانستم

که بوشهر قطار ندارد

نزدیک بود که شیطان فریبم بدهد

استخاره کردم

نزدیک بود نفسم بند بیاید

با کپسول اکسیژن به خیابان رفتم

و زیبارویی با صد ضربه شلاق مستم کرد

کار خداست دیگر

شیشه را در بغل سنگ نگه می دارد

ولی سنگ روی سنگ بند نمی شود

اگر شیخ می شدم

حتما سنگ را حرام می کردم

اگر شاعر می شدم

باز همین شعر ها را می گفتم

مسلمانی که در مسجد نماز می خواند

به خدا نزدیک تر است

تا شاعری که اعتماد به نفس ندارد

-----------------------------

ی دختر زیبا

تو هر چه داری از همین چشم های هیز من است

با تنهایی ات چه می کردی

اگر آینه ای در کار نبود

و باد با شکم سیر

به سراغ موهایت می آمد

بر حقارت مردانه ام خرده نگیر

همه ی چهار راه ها

بر سر یک دو راهی بنا شده اند

یا دوستم داری

و یا نه

ولی یادت باشد

که بدون هیچ منظوری به خیابان نیامده بودی

-----------------------------

از سرخی لب هایم

حدس می زنم

تو را بوسیده باشم

مثل آمبولانسی هراسان

لب هایت را بهانه می کنم

و تنهایی ات راه را برای من باز می کند

از افتخاراتم همین بس

که آنقدر از چشم های آبی تو نوشیدم

تا که سبز شدند

با دل غمگینم از تو دور شدم

و یک غروب زیبا تحویلت دادم

اما همیشه روز

با جمله ی کلیشه ای چشم های تو زیباست

طلوع می کند

به شکل غریبی بیدارم

و گرگی در مجاورت خواب هایم نگهبانی می دهد

مانده ام

زیبایی تو مرا به خیابان کشانده است

یا از هیزی خیابان هاست

که سرم را به درخت می کوبم

عشق تو از من

یک سریال عاشقانه ساخته

که در همان قسمت اول تمام می شود 

-----------------------------

تو مثل آن ستاره ی هستی

که هر صد سال یکبار پیدایش می شود

و من مثل سمبوسه ای

با اندکی از سرخی لبانت

از عشق تو

به آنجا رسیده ام

که در محضر بزرگان فلافل می خورم

این سینه ی دیوارهای ماست

که همیشه سوراخ بوده

حتی اگر آقا محمد خان

از دروازه ی دیگری

تاج را روی سر شهر می گذاشت

پدر بزرگ گله اش را پشت همین

دروازه به گرگ داد

با شرطهایی

که هیچ خواهانی نداشت

ما کنار همین دروازه

یکجا نشین شدیم

انگار تمام راهها

به جنوب

ختم می شد

حتی وقتی به شهر رسیدیم

این میدان را

با نام مستعار

پدرم ساختند

تا مادرم به حلقه های دیگری

فکر کند

وقتی با تو در این

خیابان قدم می زنم

حرفهایمان به جای عشق

به انقلاب

می رسد

بگذار درون خانه پنهان شویم

تا چشمهایی که از سوراخ

به ما می نگرند

سرخی سینه ی دیوار را ببینند

بیا در این فرصت کوتاه

از عشق حرف بزنیم

کسی که فردا می آید

ما را به یاد نخواهد آورد

رسیده اند به پشت در اتاق. دستگیره ی در را تکان می دهند. کمی از تو فاصله می گیرم نه، خوشحال خواهند شد.انگشتم را قفل می کنم به انگشتت. داغی تنت خونم را به جوش می آورد و بخار می نشیند به پوستم. منتظرند من از تو فاصله بگیرم. تنم را می کشانم به سمت لبه تخت. دست می برم به سمت کشوی میز. یک مشت پنبه می کشم بیرون. صدای تکان خوردن دستگیره ی در شدت می گیرد. پنبه ها را فرو می کنم در گوشت و خودم را می کشانم به زیر نفست. اگر تنه بزنند به در؟

درد، درد پهلوی راستم درد می گیرد از ضربه ی دست هایی که می خواهند به تو برسند. گرمم شده. نور فلش از لابه لای نفس ها پاشیده می شود روی صورتت و چهره های سفید و سرخی که چسبیده اند به تو. دستم را دراز می کنم که انگشت های تو را دست دیگری می گیرد. تو باید بخندی. من لبخند می زنم که اگر ناگهان گوشه ی کادری ماندم بعد ها تو اخم نکنی.

خوابیده ای و در خطوط خشک صورتت هیچ حسی نمی بینم. صدا های نا مفهومی می ریزند به اتاق. چشم هایم را می بندم صداها می نشینند به پلکم. گنگی کلمات به گوشم سنگین می چسبد. انگشتم را دور انگشتت فشار می دهم. صدا ها تیز می شوند ولی کلمات نامفهوم تر از آنند که حسی را بیان کنند. زیر صداهای جیغ مانند می لرزم.

دست می اندازم دور کمرت و پوستم همه ی دست هایی را که حلقه شده اند به کمرت حس می کند. تو در گوشم نامفهوم ترین احساسات را زمزمه می کنی.

پلکم سنگین شده. چشمم را باز می کنم، از زیر توده ی صدا ها تکان خوردن دستگیره ی در را می بینم. تاریکی شیشه را بلعیده. صورتت همه ی احساساتم را غرق کرده و حالا با خط های موزون، بی لرزش خوابیده.

- شما چهره ی منحصر به فردی دارید.

تو لبخند می زنی. دختر از جمله ی خودش ضعف می کند و تصویر تو که نگاهت را می ریزی روی صورتش می افتد روی مردمک چشمم.

دستت گرم است و پلکت چشمت را پوشانده. داغی نفست را می بلعم. بوی عطری می رسد به شامه ام. بو نزدیک تر می شود روی سرمان را می گیرد و بعد سقف و فرش اتاق را پر می کند.

نزدیک می شوی به من. سرم را به سینه ات تکیه می دهم. عق می زنم. می دوم به سمت دست شویی، بالا می آورم. بوی ادکلن همه ی تنم را پر کرده. دوباره عق می زنم از بوهایی که با خودت اورده ای. سرم را بلند می کنم، دستت را روی گونه ام می کشی. بوی دیگری وادارم می کند دوباره بالا بیاورم.

بو روی سرم است، صورتم را پوشانده و دارد به بدنم وارد می شود.

صدای دستگیره ی در قطع می شود. سکوت به اتاقم می رسد. سیاهی با جسم پنجره یکی شده. دارند به ما نگاه می کنند، پشت سوراخ کلید مردمک های رنگی در حرکت اند.

پلکم را فشار می دهم آنقدر که درد روی چشمم جمع شود. نفست جان می گیرد. به صورتت نگاه می کنم. چشمت را باز کرده ای دستت را به سمت کلید برق می بری. نور می ریزد روی تنم. لبخند می زنی. دستت را می بری به سمت میز عسلی. لیوان آب و یک قرص را بر می داری. صورتت آرام است. قرص را فرو می دهم.

كليد توي قفل در خانه چرخيد. بابا و اميرحسين آمدند. اميرحسين بي سلام رفت سراغ كنترل تلويزيون. سر به زير انداخته بود و فكر كردم كه صورتش ورم كرده است. پرسيدم:«كجا بودي؟» گفت:«مسجد.» گفتم:«مسجد تا حالا طول مي كشه؟» گفت:«بعد از نماز زيارت عاشورا خواندند.» و دراز كشيد پاي تلويزيون و كانال ها را بي هدف چرخاند. صدا ي شرپ و شورپ بابا از توالت شنيده مي شد. فين كردن دماغش و بعد هم اخ و تف. قبل ترها بابا كه مي رفت توالت يا در اتاق را مي بستم يا گوشهايم را مي گرفتم. حالا منتظر بودم ببينم كارش كي تمام مي شود. بابا كه آمد بيرون گفتم:«مظفري الان مياد.» پرسيد:«مگه امروز چندمه؟» گفتم:« دوازدهم.» گفت:«تا آخر برج كه وقت داريم.» گفتم:«مثل اينكه مي خواد نصف پول پيش را بياورد.» و اولين گوجه را قاچ كردم و انداختم توي ماهيتابه. مادر از آن اتاق با صداي ضعيفي داد زد، انگار سرش زير لحاف بود:«گفتم بذار زنگ بزنم به زنش. او دردش كرايه خانه اس. بلكه التماس مي كردم مي ذاشت امسال هم مي نشستيم. فوقش سي چهل تومن مي رفت روي كرايه اش.» بابا رفت و ايستاد در آستانه ي در اتاق:«اين خانه اي كه امروز رفتي ببيني چي شد؟» مادر تك سرفه اي زد:«كدام خانه؟ حال و روزم را نمي بيني؟! از صبح افتادم. پدرم درآمد توي اين بنگاه ها!»

گوجه هاي خرد شده را با تابه گذاشتم روي اجاق گاز و فندك زدم تا با شعله ي ملايم بپزد. رضا از اتاق آمد بيرون. پاي چشمهايش گود رفته بود. انگار به جاي سه چهار ساعت خوابیدن، سه چهار ساعت فیلم ترسناک ديده باشد. سلام داده و نداده رفت به سمت بابا و تكه کاغذی كه از بنگاه گرفته بود نشانش داد، گفت:«حالا باز بگيد خانه پيدا نمي شه، بيا! امروز سه چهار تا بيشتر بنگاه نرفتم ها، سه چهار تا خانه ي خوب پيدا کردم.» کاغذ را گرفت جلوي صورتش، انگار كه بخواهد انشاء بخواند:«اوليش خیابان ميرزاده عشقي، صد و پنجاه متر، طبقه ي دوم. دوميش هنرستان، دربست، يعني بدون صاحب خانه، اصلا كاري هم به تعداد نفرات نداره.» گفتم:«قيمتهاشم بگو!» بابا پوزخندي زد و رفت در بالکن را باز كرد. رضا كاغذ را پايين آورد، گفت:«بلد نيستيد چطوري بگرديد.» مادر صدايش را صاف كرد:«برو گم شو تو يكي! بیچاره؛ بنگاه دارها مي فهمند پنج نفريم رم مي كنند. تو را ديدند فكر كردند جواني تازه ازدواج كردي. هيچ گفتي چند نفريم؟!» رضا رفت توي اتاقش و در را بست. چراغ اتاقش خاموش ماند. اميرحسين هنوز كانال هاي تلویزیون را مي چرخاند. گفتم:«بزن اخبار.» گفت:«برنج گران شده، مرغ ها آنفولانزاي مرغي گرفتند. رئيس جمهور هم به يكي از استان ها سفر كرده.» و دوباره كانال هال را پي در پي عوض كرد. مادر از توي رختخواب با صداي ضعيفي حرف مي زد.:«هيچكدام از مستأجرهايي كه همزمان با آمدند توي اين كوچه صاحبخانه جوابشان نكرده. نمي دانم اين مرتيكه چرا اينقدر پدر سوخته اس؟ دو ساله نشستيم خانه اش هر روز به يك بهانه خون به جگرمان كرده!» بعد صدايش را بالا تر برد:«به حاج فرج مي گفتي، پارسال هم او وساطت كرد گذاشت يكسال ديگه نشستيم.» بابا كه رفته بود توي حياط از همان جا داد زد:«گفتم، امروز رفتم بازار. ميگه او دردش كرايه خانه نيست، فكر مي كنه دو ساله نشستين بيشتر بمانيد ادعاي صاحب خانگي مي كنيد.»

در ماهيتابه را برداشتم.گوجه ها آب انداخته بودند و نرم شده بودند. با گوش كوب بيشتر له شان كردم. صداي زنگ در خانه كه پیچید در ماهيتابه بي اختیار از دستم افتاد. پريدم پشت پنجره و كوچه را نگاه كردم. دو تا پراید سفید جلوی در خانه مان پارك شده بود. مظفري دستش را گذاشته بود روي زنگ و فشار مي داد. پنجره را بستم و داد زدم:«بابا؛ آمد.» بابا كتش را انداخت روي شانه هايش و رفت در را باز كرد. همه جمع شديم توي راه پله. صدايشان ضعيف بود. مظفري آرام حرف مي زد. پانصد هزار تومان داد به بابا و گفت:«مش ابراهيم؛ انشاءالله تا آخر برج تخليه كنيد، قول خانه را داده ام به اخوي.» مادر چادرش را از دور كمرش باز كرد و انداخت روي سرش،گفت:« بذار ببينم اين حرف حسابش چيه!» و رفت. اميرحسين كنترل تلويزيون به دست از نرده ها آويزان شده بود و سعي مي كرد بابا و مظفری را ببيند. مادر در راه نيشگوني از بازوی امیرحسین گرفت. امیرحسین با دلخوري برگشت توي اتاق. صدای برنامه هاي مختلف كانال هاي تلويزيوني دويدند توي هم. مادر گفت:«آقای مظفری؛ پس مشکل چيه برادر من؟چرا نگذاشتید ما امسال هم بشينيم؟» بابا با لحن محكمي گفت:«شما بفرماييد داخل، ما خودمان صحبت مي كنيم.» مادر دمپايي هايش را لخ لخ كوبيد روي زمین و آمد با سرعت از كنار ما رد شد. من و رضا هم پشت سرش رفتیم توي اتاق. مادر دور اتاق چرخ مي زد و مي غريد:«نه مي گذارد حرف بزنم، نه خودش زبان دارد حرف بزند!»

آب گوجه ها كشيده شده بود و گوجه ها چسبیده بودند كف ماهيتابه. يك قاشق روغن اضافه اش كردم و شعله را پايين تر كشيدم. از پنجره كوچه را نگاه كردم. سايه ي مظفري و بابا دراز شده بود روي دیوار خانه ي همسايه. رضا كنترل تلويزيون را از دست امیرحسین كشيد و تلويزيون را خاموش كرد. به دنبال سکوت تلویزیون صدای کوبیده شدن در خانه بلند شد. بابا آمد. پنج بسته اسکناس هزار توماني دستش بود. بايد مي رفتم سراغ گوجه ها. نرفتم. مادر هنوز توي اتاق ر‍زه مي رفت. بابا نشست به شمردن پول ها. از حیاط خانه ي بغلي صداي صحبت و خنده مي آمد. مادر گفت:«من از اینجا تکان نمي خورم.» امیرحسین رفت به سمت کنترل تلویزیون. مادر خودش را رساند به کنترل و به امیرحسین تشر زد:«آرام بگیر!» و کنترل را برداشت و رفت به سمت بابا:«شنيدي چي گفتم؟» بابا چیزی نگفت. صدای جلز و ولز گوجه ها را از توي آشپزخانه مي شنيدم. مادر كنترل را چند بار كوباند به شانه ي بابا:«شنيدي چي گفتم يا نه؟من از اینجا تکان نمي خورم.مي شنوی یا كر شدی الحمدلله؟!» بابا كنترل و دست مادر را به تندي پس زد و بلند شد روبروي او ایستاد. رضا رفت و تمام در و پنجره ها را بست. صدا ي صحبت و خنده ماند پشت درها. بابا گفت:«خيلي زبان دراز شده اي!» و کنترل را به ضرب از دست مادر كشيد. مادر با کف دو دستش کوبید به سینه ي بابا و حمله برد تا کنترل تلویزیون را از دست او بگیرد. بابا حتی يك سانتی متر هم جا به جا نشد و با يك تکان مادر را چسباند به سينه ي دیوار و دست گذاشت روي گلوی او:«حيا كن زنيكه! خجالت بكش! هار شدی مگه؟» مادر به سرفه افتاد. رضا خودش را به آنها رساند تا جدا شان كند. اسکناس هاي هزاری روي زمین پخش شده بودند و زير پاهايشان لگد مال مي شدند.  بوي گوجه فرنگی ته گرفته با هر نفس تند و کوتاه مان مخلوط مي شد. بابا، مادر را رها كرد و نشست به جمع كردن اسكناس ها. مادر دست كشيد به گلويش و بي جان سرفه كرد. اشاره كرد برايش آب ببرم. آب را كه سر كشيد بابا پول ها را دسته كرد و گذاشت جلوي او:«اين ها پیش تو بماند فعلا.» مادر روي اش را برگرداند و دست مالید به گلويش. بابا سیگاری گيراند و در بالکن را باز كرد. صداي صحبت و به هم خوردن قاشق و چنگال ريخت توي اتاق. اميرحسين كنترل را از روي زمين قاپيد و دوباره تلويزيون را روشن كرد. رضا كاغذي كه از بنگاه گرفته بود برداشت و رفت تو ي اتاقش. به مادر گفتم:«گوجه ها سوخت.» گفت:«به درك!» و رو كرد به بابا كه تكيه داده بود به در بالكن و دود سیگارش را مي فرستاد توي حياط:«اگه تا آخر برج تخليه نكنيم مي خواد چيكار كنه؟ها؟ كاري از دستش برنمياد. به زور مي خواد بلندمان كنه؟» بابا گفت:«مگه شهر هرته؟ قانون بلند مان مي كنه.» مادر گفت:«خانه پیدا نمي شه، حداقل بايد دو سه ماه بگردیم. زنگ بزن  بهش بگو تا خانه پیدا نكنيم خالي نمي كنيم هر غلطی مي خواي بكني بكن!» بابا  عمیق به سیگارش پك زد و از گوشه ي چشم به مادر نگاه كرد.:«این آدمی كه من شناختم نانجيب تر از این حرفاس. قبل از اینکه بیاد و آبروریزی راه بندازه باید جمع كنيم و بريم.» مادر با درماندگي دست کوبید به زانويش و نالید كه:«پس چه خاكي به سرم بريزم؟ اي خانه ات خراب مظفری! علیل شدم بس كه مثل سگ از این بنگاه به اون بنگاه دوندگی کردم.» و شروع كرد به ناله کردن . بابا بي اعتنا به او از لابه لاي دودهاي سرگردان عبور كرد و رفت توي حیاط. ناله هاي مادر تبدیل شدند به هق هق و يكدفعه شروع كرد به گریه كردن. رضا چراغ اتاقش را خاموش كرد اما بیرون نیامد. خواستم کنترل را از امیرحسین بگیرم و تلویزیون را خاموش کنم، نداد. کنترل را محکم گرفته بود توي دستش و اخبار گوش مي كرد. رئیس جمهور رفته بود به يكي از استانها، جمعیت زيادي ماشین حامل رئیس جمهور را محاصره كرده بودند و از سر و كول آن بالا مي رفتند.گریه ي مادر كه اوج گرفت امیرحسین صدای تلویزیون را بلندتر كرد. مادر خیز برداشت به سمت اش. امیرحسین کنترل را پرت كرد روي زمین و فرار كرد به سمت خرپشته. مادر پشت سرش فریاد كشيد:«پدر سگ حرام زاده!» لب هايش کبود شده بود و آشکارا مي لرزيد. کنترل را برداشتم و تلویزیون را خاموش كردم. مادر را بردم و خواباندم توي رختخوابش. اتاق دم كرده بود. پنجره را باز كردم. بوي خاك و دود اسپند خورد زیر دماغم. هوا گرم بود و نم نم باران مي باريد. بچه های همسایه توي حیاط شان بالا و پايين مي پريدند و شلوغ مي كردند. ميان تاريكي آن طرف حیاط دایره ي سرخ و كوچك سیگار بابا پیدا بود. مادر سرش را برد زیر لحاف و با صدا ي ضعيفي نالید كه:«پنجره را ببند، صدا شان مي پیچد توي سرم.» پنجره را بستم و چراغ را خاموش كردم.

ساعت از یازده گذشته بود. سرم درد مي كرد و چشمانم از كاسه مي خواست بريزد بيرون. گوجه هاي سوخته را ریختم توي سطل زباله و تابه ي سیاه شده را انداختم ميان ظرفشويي و آب بستم روي اش تا خیس بخورد. امیرحسین روي پشت بام راه مي رفت. چراغ آشپزخانه را خاموش کردم و رفتم پشت بام. هوا خنک تر شده بود. نسیم ملايمي مي وزيد و گاه با خودش بوي سیگار بابا را مي آورد بالا. پشت بام خانه ي آقای مظفری خيلي با صفا بود. از هر طرف كه نگاه مي كردي شهر زیر پایت بود. دورتر ها الوند را هم مي شد دید و ردیف چراغ هاي روشن راهي كه به عباس آباد مي رسید. مهمان هاي همسایه رفته بودند و همه جا ساکت شده بود. شبح امیرحسین لابه لاي شاخ و برگ درخت توت این طرف و آن طرف مي رفت. درخت همسایه بود و سنگینی اش را انداخت بود روي دیوار خانه ي ما.  به امیرحسین گفتم:«صبر كن ظرف بيارم با هم بچینیم، زیاد كه شد آن وقت بخوريم.» سرش را از بین شاخه ها بیرون آورد و خندید. حلقه ي سياهي دهانش را دور زده بود. مثل دلقک ها. توتي از درخت چید و گرفت به طرفم. مزه ي ترش و شيرين توت دهانم را جمع كرد و تازه یادم افتاد كه چقدر گرسنه ام. دیگر نای پايين رفتن نداشتم. همان جا تكيه بر پرچین پشت بام نشستم. امیرحسین مشتش را پر كرد از توت و ریخت روي پرچین. با هم نشستیم به توت خوردن. هوا عجیب دل پذیر شده بود. نسیم مي افتاد لاي موهايم و با وزش اش سردرد و گرسنگی را از خاطرم مي برد. هر دو در سکوت به آسمان نگاه مي كرديم و توت مي خورديم. افق از پشت حجم تیره ي کوههای دوردست به رنگ آبی در آمده بود. آبی تیره ي براق. يك آبی دست نيافتني.   

از میان دانش آموزان کلاس ۲۰۳ سال سوم رشته تجربی دبیرستان شهدای مدرسه فیضیه منطقه چهارده تهران که در روز چهار شنبه هفتم  آبان سال ۸۴ در ردیف کنار دیوار نشسته بودند ، این تنها هانی بود که آرزو نداشت در ردیف کنار پنجره نشسته باشد . وقتی آقای مصطفوی داشت راجع به پیوندهای رزونانسی حرف می زد و یک خط در میان از پنجره کلاس بیرون را نگاه می کرد و وقتی بچه های ردیف کنار دیوار از بچه های ردیف کنار پنجره می پرسیدند « چی شد ؟! » و جواب می شنیدند « هیچی ، هنوز هیچی ! » ، هانی داشت به این فکر می کرد که آیا دلش را دارد سقوط یک تخم مرغ را از پشت بام یک برج ۲۵ طبقه و پخش و پلا شدنش روی سنگفرش پیاده رو را ببیند . داشت فکر می کرد اگر در مسیر مدرسه حداقل به یکی از گنجشک هایی که روی شاخه درخت ها ( حتماً ) نشسته بودند نگاه می کرد ( مطمئناً ) این اتفاق هنوز نیفتاده ( هرگز ) نمی افتاد .

ولی همین هانی که تا خرده های نان سفره ی صبحانه را توی حیاط نمی تکاند لباس به تن نمی کرد ، آن چهارشنبه هنگامی که بیدار شده بود با چشم های اعدامی ها ساعت 7:25 را دیده بود و صبحانه نخورده ، با دهان مومیایی ها زده بود بیرون . کرایه ی ماشین را هم که می خواست بدهد سرش را کمی خم کرد تا نفسش به صورت راننده نخورد و چند قدمی که تا مدرسه مانده بود را به این فکر می کرد که گنجشک های محله شان هم اگر صبحانه نخورند دهانشان بو می دهد ؟

شک نداشت که در بزرگ جلویی بسته است و باید دزدکی از در پشتی که برای رفت و آمد دبیرها و کارهای اداری بود وارد مدرسه شود اما وقتی دید در جلویی هنوز باز است بیش از این که خوشحال شود تعجب کرد که چطوری کسی که نمازش قضا شده این طوری خوش شانسی بیاورد ؟

 آقا بایرام را دید که همان کنار ایستاده بود ، با دهان باز ، سرش را بالا گرفته بود ، چشم هایش را تنگ کرده بود و به جای دوری نگاه می کرد . اگر باران در حال باریدن بود دهانش پر از آب می شد .

چیزی حول و حوش سه ثانیه طول کشید تا هانی بفهمد زلزله ای از یک گوشه ی آسمان دبیرستان را تکان داده ، خیلی ها را سرگرم کرده ، بعضی ها را متعجب ، اندکی را نگران و ( البته ) کلاس ها را به تعویق انداخته .

نگاه ها همه به سمت برج ۲۵طبقه ای بود که همه ی روزهای پاییز آفتاب دبیرستان شهدای مدرسه فیضیه دو ساعت و نیم دیرتر از بقیه ی تهران از پشت بام آن طلوع می کرد .

آن روز صبح این سایه ی دو خیابان و یک پارک و یک مدرسه ای ، یک دختر قد کشیده بود .

در حیاط مدرسه وحید  هانی را دید . آمد و گفت « پسر ببین چه فیلمیه ! دختره همه رو اسکل خودش کرده .» هانی اگرچه گفت « خیلی باحاله » ولی سرش را برگرداند . درخت اقاقیا همان گوشه ی همیشگی کنار حیاط ایستاده بود . سقوط برگ های قرمز اقاقیا آن روز برای هانی زیبا نبود . همان جا کنار پای خودش تف کرد به زندگی .

سر کلاس شیمی هم وقتی آقای مصطفوی ( کلاً ) قید پیوندهای رزونانسی را زده بود و به همراه بچه ها از پنجره به این فیلم مستند نگاه می کرد ، وحید زد روی شانه هانی و پرسید « اگه بپره پایین چی ازش باقی می مونه ؟ » هانی با این که خندید و گفت « پودر میشه !» ، توی دلش  قسم خورد بعد از کلاس بیرون نرود و با همان دهان مومیایی ها آن قدر سرش را روی میز بگذارد تا بالاخره فریاد « وااای » بچه ها کشیده شود و بعد ... بعد ... بعدش را دیگر نمی دانست چه کار کند .

آقای مصطفوی مثل بقیه دبیرها کلاس را نیم ساعت زودتر تمام کرد.هانی به حیاط نرفت و در تمام مدتی که سرش را روی میز گذاشته بود  به خودش  می گفت « خودکشی کار آدمای ضعیفه !» اما ( هیچ جوری ) نمی توانست بفهمد آدمی که شجاعتش را دارد با سرعت جرم بدنش ضربدر ۹.۸ ضربدر فاجعه منهای یک جیغ ممتد ، به آغوش مرگ بشتابد ، چطوری آدم ضعیفی حساب می شود .

وقتی بچه ها به کلاس برگشتند وحید پرسید « نیومدی پایین؟»

هانی توی دلش گفت « دست از سرم بردار » و دهانش گفت « چرا بابا ! همین الآن اومدم تو کلاس »

آقای فرهود که وارد کلاس شد هنوز بیشتر از نصف بچه ها نیامده بودند . پنجره ی کنار میز استاد را بست و پرده اش را کشید، طوری که هانی با خودش گفت « روی مرده خاک ریخت و فاتحه ! »

بقیه ی بچه ها که ( یکی یکی ) رسیدند با خودکارش زد روی میز « پنجره ها بسته ، پرده ها کشیده ، حواسا اینجا »

اما میثم ایزدی حال کرده بود در تمام مدتی که فرهود انتم ، انتما می کند به اندازه ی سیگارهای توی کلاسورش بیرون را نگاه کند و به بروبچز آمار بدهد که « اُه اُه ، لنگاشو آویزون کرده »

سروصداهای توی حیاط آن قدر زیاد شد که فرهود هم مجبور شد نیم ساعت زودتر کلاسش را تعطیل کند و برای هانی این یعنی هنوز یک ساعت و خرده ای مانده بود تا خورشید خسته ای که ( بالاخره ) خودش را ۲۵ طبقه بالا کشیده بود برسد وسط آسمان و صدای اذان از بلندگوی مدرسه بریزد توی حیاط .

هانی توی راه پله ناظم را دید که با مدیر کلنجار می رفت « تعطیلش کنیم بابا !» پیش خودش حساب کرد بدون این که جایی را نگاه کند از وسط حیاط می رود به دستشویی ، وضو می گیرد و همان طوری با دهان مومیایی ها ، بی آن که به بوفه ی آقا بایرام ( حتی ) نگاه کند برمی گردد به نمازخانه و آن قدر صبر می کند که یا اذان را بگویند یا مدرسه را تعطیل کنند یا آن صدای « وااای » را بشنود یا اذان را .

توی دستشویی عربده ی میثم ایزدی را شنید که « بپر بغل خودم » و خنده ی بچه ها را و بعد صدای آقای نظری ، مسئول امور تربیتی که از بلندگو پیچید توی حیاط « دانش آموزان عزیز دقت داشته باشید که انسان وقتی ایمان محکم نداشته باشه در برخورد با مشکلات زندگی چیز میشه ، خودشو می بازه و دست به همچین حرکاتی می زنه . البته افرادی هم هستن که با این حرکات فقط قصد جلب توجه دیگران رو دارن و این خانوم هم بعید نیس که به هر حال ... »

میثم ایزدی لا به لای صدای آقای نظری داشت ماجرای خودسوزی دختر همسایه شان را که بهش تجاوز شده بود برای بروبچز تعریف می کرد که هانی عین کسی که زیر تگرگ باشد از وسط حیاط دوید به سمت نمازخانه .

توی نمازخانه عزیزالله شرفی یک گوشه نشسته بود و زانوهایش را مثل دو تا خواهر کوچولوی نداشته که تازه تاتی کردن یادگرفته باشند بغل کرده بود و خودش را می خورد که چرا ، واقعا چرا جرأتش را ندارد از روی دیوار مدرسه بپرد و فرار کند .

وقتی هانی را دید چنان وحشت کرد که می گفتی هانی دارد توی چشم هایش فیلم آن روز اهریمنی سه سالگی عزیزالله را می بیند . همان روزی که در حمام زیرزمین اجاره ای شان در محله ی پنج راه مشهد، پدرش به زحمت سرش را از طناب حلقه شده رد کرد و دور بار بلند صدا زد « عزیز ، عزیزم » و وقتی او آمد گفت « باباجان میای منو تاب بدی ؟ من می ترسم .»

اما هانی بیشتر وحشت کرد چون از چشم های عزیزالله جلو جلو صدای « واای » بچه ها را شنیده می شد . این بود که بی هیچ کلامی برگشت به حیاط و بچه ها را دید که از در مدرسه که مثل دهان مرده وا مانده بود به بیرون هجوم می بردند .

هانی همه ی جرئتش را جمع کرد و یک بار دیگر به برج 25 طبقه نگاه کرد و وقتی دختر را سرجایش دید از مدرسه زد بیرون .

یک بار جلوی در مدرسه و یک بار هم سر کوچه خودشان تف کرد به زندگی .

وقتی به خانه برگشت با همان دهان مومیایی ها نیمروی مادرش را نخورد و فقط به تخم مرغی که توی روغن داغ پخش و پلا شده بود زل زد . تا شب توی خیالش هزارتا بلا سر خودش و خانواده اش آورد که حاضر شود از 25 طبقه سقوط آزاد کند اما (     ) شدنی نبود .

صبح فردا وقتی داشت خرده های نان سفره را در حیاط می پاشید با خودش گفت « اگه اسم دختره پرستو یا پروانه باشه خیالی نیس . حتی اگه اسمش کلاغ هم باشه خوبه . شبنم هم بد نیس ، قبل از رسیدن به زمین بخار میشه . اما اگه اسمش مثلا بهاره باشه چی ؟!»

بعد از گنجشک ها پرسید : « اگه هنوز اون بالا باشه چی ؟! »

« اگه نباشه چی ؟! »

نمی خواست به مدرسه برود . ( اصلاً ) نمی خواست .

قادر طهماسبي (فريد اصفهاني) گفت: مي‌گويند جشنواره‌ي شعر فجر رقابتي بود؛ اما ما رقابتي نديديم و جشنواره در لحافي از سكوت برگزار شد.

اين شاعر در ارزيابي چهارمين دوره‌ي جشنواره‌ي شعر فجر، در گفت‌وگو با خبرنگار بخش ادب خبرگزاري دانشجويان ايران (ايسنا)، عنوان كرد: همه‌چيز در اين دوره از جشنواره در هاله‌اي از سكوت برگزار شد. خبر ندارم چه شد و چه نشد. فقط يكي، دو بار از طريق جرايد در جريان مراسم پاياني قرار گرفتم. نه جزو داوران بودم،‌ نه جزو مدعوين مراسم آغازين يا پاياني جشنواره؛ در حالي‌كه در دوره‌ي گذشته، برگزيده‌ي اين جشنواره بودم و رسم است كه در جشنواره‌هاي مختلف، برگزيدگان دوره‌هاي قبل در دوره‌ي بعدي دست‌كم به عنوان مدعو دعوت مي‌شوند؛ اما دوستان ترجيح دادند ما را بايكوت كنند.

او در ادامه افزود: من شاعري مستقل هستم كه به هيچ جرياني وابسته نيستم و چشمم را بر واقعيات نبسته‌ام و همين نگاه باعث شده كه برگزاركنندگان جشنواره در اين دوره نه تنها بنده؛ بلكه بسياري از شاعران مثل مرا ناديده بگيرند. از سويي، بسياري از شاعران جوان و پيشكسوت هم به واسطه‌ي شرايطي كه پيش آمد، ترجيح دادند در اين رقابت شركت نكنند.

طهماسبي معتقد است: برگزيدگان اين دوره از جشنواره‌ي شعر فجر اصلا در اين حد و اندازه‌ها نيستند. بسياري از شاعران جوان بودند كه ترجيح دادند در اين رقابت دولتي شركت نكنند و آن‌هايي هم كه شركت كرده و به عنوان برگزيده معرفي شدند، به نظر من، شاعران دست‌ چندمي هستند.

اين شاعر عنوان كرد: به اعتقاد من، علي موسوي گرمارودي كه شاعر محترمي است، مناسب دبيري جشنواره‌ي شعر فجر نبود.

او در پايان نيز گفت: با توجه به امكاناتي كه در اين دوره در اختيار داشتند، اميدوارم دست ‌كم سكه‌ها خوب توزيع شده باشد!

برای بوم

رنگی می سازم

کلمات را در آب

حل می کنم

تابلویی بی صدا

ساخته ام

من شاعر کلمات

بی رنگم

***

انار

زندگي پوست تركانده

روي هر درخت

پرنده كه جيك مي زند

دهانش خوني است

***

هیزم شکن

دارم به داس فکر می کنم

وقتی درخت را به منقار می گیرد!

این همه چوب خشک

سینه سپرنکرده

 می شکنند!

برای پریشانی موهای جنگل

 قیچی

 کافی نیست

این طفل از آرایشگر

می ترسد

با اين روشني مخصوصي كه داری

هرشب به خودم اميد مي دهم:

فردا حتما اتفاق مي افتد

ولي چه فايده

بعد از آن همه كش و قوس

تازه فهميده ام دموكراسي يعني اينكه

گربه ها بتوانند روي بام اتاقم توليد مثل كنند

و يك شب كه مي خواهم بروم دستشويي

مثل مرگ

روي شانه ام بپرند...

در حالي كه من اين اتفاق را حدس زده ام

-------------------------------------

خيلي شاعرانه بود

مثل يك درخت

در رديف درختان باغ ايستاده بودم

در حالي كه فكر مي كردم:

ساختن آپارتمان در اين عمارت قديمي،خيلي عاقلانه تر است

متاسفم

واقعا متاسفم

توسعه زندگي تو براي من مهم بود

اما اصلا شاعرانه نبود

خنده دار نیست؟

در رديف درختان سبز

وقتي تو با اره هلندي ات ايستاده اي

تكليف من چه مي تواند باشد

جز اين سه كلمه لعنتي:

بی شک این جاده ها هستند

که ما را دور سر خودشان می گردانند و

رهامان می کنند

مثلا این سایه ی بخت برگشته

سالهاست منتظر عبور رهگذری زیر این درخت چرت می زند

یا خرس کوچکی که به آسمان تبعید شده

                                      که شب های ما را تزئین کند .

و من که مدت هاست سایه ام فراموش کرده

به جاده هایی فکر می کنم

که همچون باد سایه ها را به این سو و آن سو پرتاب کرده اند

به خیابانی

که پشت در افتاده

                 و مرا به هیچ کجا نمی رساند .